Het Onderstaande artikel vescheen op 20 augustus in de Vlaamse (?) krant De Standaard.
Als Leuvense KVHV-ers zijn wij aanwezig op zowel de IJzerwake als de IJzerbedevaart. We kunnen het waarheidsgehalte van dit artikel dus toetsen aan onze eigen ervaringen op de IJzerwake en IJzerbedevaart.
Strijd om de IJzererfenis gaat onvermoeid verder
De IJzerwake kampt morgen opnieuw met de IJzerbedevaart om de titel van Vlaamse hoogmis.
Wouter Verschelden
Traditie
De IJzerbedevaart van volgende zondag is aan zijn 79ste editie toe, maar heeft al een paar jaar de oude principes van de Frontbeweging (zelfbestuur, nooit meer oorlog, godsvrede) ingeruild voor "vrede, vrijheid, verdraagzaamheid".
De IJzerwake van morgen bestaat eigenlijk pas goed vier jaar, maar houdt strikt vast aan de oude principes, en iedereen zweert op het einde ook de "eed van trouw" aan Vlaanderen.
Onze commentaar: Klopt 100% met de werkelijkheid.
Partijdig
Beide organisaties willen graag als "onafhankelijk" door het leven gaan. De IJzerbedevaart kreeg een forse deuk toen comitévoorzitter Lionel Vandenberghe in 2002 voor Spirit koos. Velen zagen hierin een bevestiging dat de bedevaart al jaren gedomineerd werd door de linkervleugel van de oude Volksunie. Nog altijd duiken er tijdens en na de plechtigheid wel een paar mensen op die het comité voor verraders komen uitschelden.
De IJzerwake, die zich in 2003 afscheurde van de bedevaart omdat die niet radicaal genoeg meer was, raakt maar moeilijk uit Vlaams Belang-vaarwater. De partij roept op massaal aanwezig te zijn, en betaalt de bussen die de deelnemers naar Steenstrate moeten brengen. Op een paar uitzonderingen na is bijna iedereen die in de organisatie zit, lid van Vlaams Belang.
Onze commentaar: De IJzerbedevaart is alles behalve onafhankelijk. Elk jaar zie je dat het grootste deel van de eerste rij wordt ingenomen door de 'grote namen' uit Spirit. De inmenginging van deze partij wordt overigens niet onder stoelen of banken gestoken. De fietseling bijvoorbeeld, wordt georganiseerd door PREGO, de jongerenafdeling van Spirit. Dit kan men gewoon lezen op de webstek van de bedevaart. Het betreft hier dus een werkelijke inmenging (met naam en toenaam) in de organisatie. Toch wordt hierover elk jaar in alle talen gezwegen op het journaal.
Waar bij de verslaggeving over de bedevaart in alle talen wordt gezwegen over de partij-afhankelijkheid, beheerst dit onderwerp jaarlijks de berichtgeving over de Wake. Gewoonlijk handelen twee derde van de 50 seconden zendtijd die aan de Wake worden gespendeerd over de Vlaams Belang-invloed. Het klopt inderdaad dat de meerderheid van het IJzerwake-comité bestaat uit 'Vlaams Belangers'. Toch valt moeilijk te bewijzen dat het programma beinvloed wordt door het Vlaams Belang. Het blijft bij de kern van de zaak. Fronters en repressieslachtoffers worden herdacht. Vlaams Nationalistische standpunten worden trots en zonder scrupules ingenomen. Vreemdelingenproblematiek komt er niet aan te pas. Het vreemdelingenstemrecht was dit jaar een uitzondering, maar dit werd benaderd als een recht dat Vlaanderen werd opgedrongen door Wallonië.(Vlaams-nationalistische problematiek dus)
Vlaams Belang roept inderdaad op om massaal aanwezig te zijn. Ik denk dat N-VA dit eveneens graag zou doen, maar een ongezonde zelfcencuur en een subjectieve pers hebben dit tot nu toe verhinderd.De boodschap en inhoud van de IJzerwake kan immers geen probleem zijn voor N-VA.
Voorzitters
De IJzerbedevaart heeft met voorzitter Walter Baeten niet meteen de meest charismatische figuur. Hij belooft wel plechtig dat hij nooit een lidkaart van een partij heeft gehad, en dat nooit zal hebben.
Voorzitter Johan Vanslambrouck van de IJzerwake is een uitgesproken man van de harde lijn. Hij is ook voorzitter van het extreemrechtse Voorpost, en geeft zonder schroom toe lid te zijn van Vlaams Belang.
Onze commentaar: Dat Walter Baeten geen lidkaart heeft is zeer eerbaar. Een comité-voorzitter hoort geen lid te zijn van een politieke partij. Of Johan Vanslambrouck een lidkaart heeft kan ik niet achterhalen via het web. Indien het klopt, is het inderdaad een spijtige zaak.
Boodschap
De bedevaart pakt dit jaar uit met "Vlaanderen kan meer''. "Vlaanderen moet meer naar zichzelf kijken in plaats van op anderen te schieten. We kunnen vredevoller, we kunnen elkaar meer vrijheid geven, we kunnen zeker verdraagzamer'', zegt voorzitter Walter Baeten.
De wake kiest het traditionele thema "Godsvrede". "We roepen alle partijen en Vlamingen op om samen te strijden voor de onafhankelijkheid. Met de verkiezingen van 2007 in aantocht is dat extra belangrijk'', zegt voorzitter Vanslambrouck.
Onze commentaar: Klopt eveneens met de werkelijkheid. Een bedenking: Welk punt uit het huidige IJzerwakeprogramma, dat niet te vinden was in de programma's van de IJzerbedevaart in de jaren '70 en '80, maakt de IJerwake in vergelijking zo radicaal?
Wie komt?
De IJzerbedevaart krijgt opnieuw toppolitici op de weide, men hoopt op Vlaams minister-president Yves Leterme (CD&V). De Vlaamse ministers Geert Bourgeois (N-VA) en Bert Anciaux (Spirit) komen zeker. Verder veel oudere mensen en enkele jonge gezinnen.
De IJzerwake ontvangt alle Belang-kopstukken, N-VA-parlementslid Mark Demesmaeker is de enige bekende van een andere partij. "Ik weiger de Vlaamse symbolen uit te leveren aan extreemrechts'', is steeds zijn uitleg. Ook hier vooral mensen van de derde leeftijd, en de vaste groep kaalgeschoren schedels.
Onze commentaar: Als we kijken naar de grote namen klopt bovenstaande beschrijving. Volgens mij speelt hier eveneens de zelfcencuur een belangrijke rol. Wanneer we echter kijken naar het grote publiek, zien we dat de N-VA helemaal niet zo ondervertegenwoordigd is. Ik heb gesproken met verschillende mensen die voor deze partij op de lijst staan. Bij de bloemenhulde waren er verschillende kransen die geschonken werden door N-VA-afdelingen.
Sfeer
De bedevaart is zeker niet meer wat hij decennia geleden was, het blijft moeilijk een vergane glorie nieuw leven in te blazen als de meerderheid van de bezoekers de pensioengerechtigde leeftijd al een tijdje voorbij is. Vorig jaar kwam Willy Sommers zingen dat hij een Vlaamse jongen was, dit jaar mag Mama's Jasje een poging wagen. Komiek Walter Baele komt grapjes maken.
De wake blijft een veel serieuzere viering, die bol staat van symboliek uit het midden van de vorige eeuw: Dietsland en de Groot-Nederlandse gedachte zijn prominent aanwezig, de Oostfronters zijn nog altijd helden en België kan niet snel genoeg barsten. Het Vlaams-nationalisme is hier combattiever en agressiever.
Onze commentaar: De bedevaart is inderdaad vergane glorie. Zowel de opkomst als de inhoud lijken in de verste verte niet meer op wat ze waren. De inhoud van de Wake lijkt daarentegen heel sterk op de inhoud van de bedevaarten uit het verleden. De opkomst is laag, maar stijgt gestaag maar zeker. Wat de aankleding betreft: Het zou mijns inziens soms een beetje hedendaagser mogen. Het IJzertreffen achteraf zou best wat meer sfeer kunnen gebruiken. Een optreden (maar alsjeblief niet van Willy Somers) zou hier best op zijn plaats zijn.
Toeschouwers
Geen van de twee haalt de kaap van 5.000 man, en beide organisaties zijn uiterst gevoelig als het op cijfers aankomt. De bedevaart geeft geen aantallen meer, de wake voelt zich altijd ondergewaardeerd.
Onze commentaar: Geen van beide haalt inderdaad de kaap van 5000. Over cijfers geef ik verder niet graag commentaar aangezien ze moeilijk verifiëerbaar zijn.
Locatie
De IJzerbedevaart heeft de goed onderhouden grasvlakte in Diksmuide, naast de imposante IJzertoren.
De IJzerwake in Steenstrate heeft ook een "toren", een elektriciteitspyloon, naast het kleine monument voor de gesneuvelde broers Van Raemdonck. De weide verandert bij regenweer in een modderpoel.
Onze commentaar: Klopt eveneens. De auteur 'vergeet' er hier wel bij te vermelden dat de IJzerweide/toren voor een groot deel betaalt zijn met bijdragen van mensen die nu enkel op de IJzerwake aanwezig (zouden) zijn.
Bron: De Standaard - 19/08/2006
Onze conclusie: We hebben vandaag te maken met twee extremen. De IJzerbedevaart is met de tijd geëvolueerd naar een vrijheid-blijheid-multicul-popfestival dat niets meer met de essentie te maken heeft en de IJzerweide en -toren gebruikt voor iets waar ze niet voor gemaakt zijn. Terug naar de kern van de zaak is hier de enige redding.
De IJzerwake blijft bij inhoudelijk de essentie van de zaak, maar ziet er vormelijk uit als een landdag uit de jaren '20 en '30. De voorbije jaren waren er gedateerde volksdansgroepen te zien, die de zuiver gebleven boodschap zeker niet toegankelijker maken voor een breder publiek.Een fris optreden tijdens het niet-oficiële gedeelte zou dit beeld mijns inziens deels kunnen verhelpen. Dit zou de zaak ook aantrekkelijker maken voor jonge mensen, die nog steeds sterk zijn ondervertegenwoordigd. Mijn voorkeur gaat hierbij naar Vlaamse folk(rock)groepen.